در سالهای گذشته، تصور عمومی بر این بود که حضانت فرزندان پس از طلاق، اغلب به مادران واگذار میشود. اما امروز واقعیت متفاوتی در جریان است. بسیاری از پدران با مراجعه به مراجع قضایی، خواهان حضانت فرزندان خود شدهاند و برخلاف گذشته، در بسیاری از موارد موفق هم شدهاند. این روند نهتنها یک تغییر اجتماعی است، بلکه ریشههای عمیق حقوقی، فرهنگی و اقتصادی دارد که باید با دقت بررسی شود.
سؤالی که ذهن بسیاری از مخاطبان را درگیر میکند این است: چه عواملی باعث شده پدران بیش از گذشته برای گرفتن حضانت اقدام کنند؟ آیا قانون در حال تغییر است یا جامعه؟ در این مقاله با همراهی تیم حقوقی وکیل قاضی مردم به تحلیل این موضوع پرداختهایم.
تغییر نگاه پدران نسبت به نقش خود در تربیت فرزند
در دهههای گذشته، نقش پدر اغلب به تأمین مالی خانواده محدود میشد؛ اما اکنون بسیاری از پدران، خود را شریک فعال در تربیت، آموزش و رشد عاطفی فرزند میدانند.
دلایل شخصی و عاطفی افزایش درخواست حضانت:
- افزایش آگاهی پدران نسبت به حقوق فرزندان
- تمایل به حضور مستقیم در روند تربیت و آموزش
- نارضایتی از سبک فرزندپروری همسر سابق
- دلبستگی عاطفی شدید به کودک، بهخصوص در موارد تکفرزندی
تحلیل:
«در بسیاری از پروندهها دیده شده که پدران با جمعآوری مستندات دقیق و اثبات توانایی در تربیت فرزند، موفق به اخذ حضانت شدهاند؛ بهویژه در مواردی که مادر به هر دلیلی فاقد شرایط مناسب برای نگهداری بوده است.»
وضعیت قانونی حضانت در ایران؛ آیا پدر شانس دارد؟
بر اساس قوانین فعلی، حضانت فرزند تا سن ۷ سالگی برای مادر و پس از آن اصولاً برای پدر در نظر گرفته شده است؛ اما این قاعده، مطلق نیست.
فاکتورهای مهم در رأی نهایی دادگاه حضانت:
- صلاحیت اخلاقی و روانی والدین
- وضعیت مالی و رفاهی هر یک از طرفین
- نظر کودک (در سن بالای تمییز)
- سابقه سوءرفتار یا بیتوجهی نسبت به فرزند
پیامدهای اجتماعی و روانی این تغییر
افزایش درخواست حضانت توسط پدران، علاوه بر جنبه حقوقی، اثرات اجتماعی گستردهای نیز دارد.
اثرات مثبت:
- تقویت مسئولیتپذیری پدران
- کاهش بار روانی و مالی مادران تنها
- رشد متعادل کودک در سایه حضور فعال پدر
نگرانیها:
- تعارضات شدیدتر بین والدین بر سر حضانت
- فشار مضاعف بر کودک برای انتخاب یکی از والدین
- استفاده ابزاری از فرزند برای ضربهزدن به طرف مقابل
چالشها و توصیهها برای پدران متقاضی حضانت
اگر پدری قصد گرفتن حضانت دارد، باید:
- از مشاوره حقوقی تخصصی استفاده کند
- مستندات مالی، اخلاقی و روانی لازم را جمعآوری کند
- آمادگی کامل برای نگهداری، آموزش، و تربیت کودک داشته باشد
- منافع کودک را در اولویت قرار دهد، نه صرفاً انتقامگیری از همسر سابق
توصیه کلیدی:
«در پروندههای حضانت، مستندسازی دقیق (از شرایط زندگی، تعامل با فرزند، و وضعیت طرف مقابل) نقش بسیار تعیینکنندهای دارد. نگاه دادگاه، حفظ منافع عالیه کودک است، نه جنسیت والد.»
جمعبندی از دیدگاه وکیل قاضی مردم
نگاه سنتی به حضانت در حال تغییر است. جامعه و سیستم حقوقی، بیشازپیش به این باور رسیدهاند که «صلاحیت نگهداری از کودک» فقط به جنسیت والد وابسته نیست.
بر اساس تجربیات تیم وکیل قاضی مردم، پدرانی که خواهان حضانت هستند، باید با آمادگی کامل وارد این مسیر شوند و نشان دهند که حفظ سلامت جسمی، روانی و تربیتی کودک برای آنها اولویت دارد. قانون نیز در صورتی که این شرایط اثبات شود، از آنها حمایت میکند.